Onur Aslan’ın Web Güncesi

Bu yazı Debian GNU/Linux yükleyicisinin bir USB disk yardımıyla boot edilmesini sağlayacak talimatları içermektedir.

Yazıda yükleyici olarak günlük olarak yaratılmakta olan en son testing (squeeze) imajını kullanacağım. Siz isterseniz doğru imaj dosyalarını kullanarak istediğiniz bir Debian sürümünü kullanabilirsiniz.

En son testing Debian yükleyicisini bu bağlantıdan indirebilirsiniz. (Bağlantı i386 mimarisi için olan imajları içermektedir.)

İlk olarak USB diskimize atacağımız imajımızı hazırlamalıyız. Bu imaj dosyası, USB diskten bilgisayarı Debian Yükleyicisi ile başlatmaya yarayacak. "testing" ve i386 mimarisi için yaratılmış son imajı bu bağlantıdan indirebilirsiniz.

İndirdiğimiz imajı USB diskimize yazdırmaya geldi sıra. Bu işlemi yaparken çok dikkatli olmalıyız, yoksa hatalı bir diske yazdırarak sistemin çökmesine ve veri kaybına yol açabiliriz.

USB diskimizi bilgisayarımıza takalım. Takdığımız disk /dev dizini altında bir sdX olacaktır. dmesg | tail dediğimizde son mesajlarda bu disk adını bulabiliriz.

Taktığımız USB diskin hangisi oldugunu bulduktan sonra imajımızı USB diskimize yazdıralım:
Unutmayın ki bu işlem tüm usb diskinizdeki verileri silecektir.

# zcat boot.img.gz > /dev/sdX

Buradaki sdX sizin USB diskinizin aygıt adıdır.

Şimdi ise indirdiğimiz Debian yükleyicisi testing CD-ROM imajını USB diskimize kopyalamaya geldi. Bunun için önce USB diskimizi mount ediyoruz ve imaj dosyamızı kopyaladıktan sonra tekrar umount ediyoruz:

# mount /dev/sdX /mnt
# cp debian-testing-i386-netinst.iso /mnt
# umount /mnt

Ve artık herşey hazır. Kurulum yapacağımız bilgisayarı USB diskimiz ile başlattığımızda, Debian Yükleyicisi başlayacaktır.

Kullananlar bilir, Ubuntu’nun temaları genelde çok şık bir şekilde karşımıza çıkıyor. Eğer Ubuntu’nun görünümü sizi cezbetti ama benim gibi ne pahâsına olursa olsun Debian’dan vazgeçmeyecek biriyseniz tam aradığınız şey burada; Debian 5.0 “lenny”e Ubuntu karmic teması giydirmek:

1. Öncelikle gerekli paketleri Ubuntu depolarından indiriyoruz: human-theme (indir) ve humanity-icon-theme (indir).
2. Paketleri bildiğimiz üzre `dpkg -i’ ile kuruyoruz. (Eğer bağımlılıklar kurulu değilse kurmanız gereken paketler: dmz-cursor-theme gtk2-engines-murrine gnome-icon-theme hicolor-icon-theme)

3. Lenny içerisinde yer alan Murrine gtk2 motoru Human teması için eski olduğundan bazı değişiklikler yapmak gerek. Yaptığım değişiklikler için bir patch hazırladım. Yamayı uygulamak için paketleri kurduktan sonra aşağıdakileri yapınız:

   wget http://0nur.net/u/2009/12/human-theme-debian.patch -O /tmp/human-theme-debian.patch
   cd /usr/share/themes/Human/gtk-2.0/
   patch < /tmp/human-theme-debian.patch

4. Kullandığınız masaüstü ortamına göre, Görünüm ayarlarından veya gtk-theme-switch2 ile Human motoruna geçin, border clearlooks olmalı.

Ve artık Doğan görünümlü bir Şahin’e sahipsiniz, her ne kadar murrine’in eski olması nedeniyle bazı özellikleri çıkarmış olsak da, Ubuntu görünüşünün tadını çıkartın.

Bilgisayarımdaki anneme ait kullanıcı hesabının şifresi gereksizdi. Bende GDM’de şifreli girişi nasıl değiştiririz diye bir arama yaptım. Karşıma ubuntu forumlarında ki bir sonuç çıktı.

GDM’de şifresiz olarak giriş yapmak istiyorsanız:

1. /etc/pam.d/gdm dosyasını açın. Dosyaya:

   auth sufficient pam_listfile.so item=user sense=allow file=/etc/gdm/nopassusers onerr=fail

   satırını ekleyin.

2. /etc/gdm/nopassusers isimli bir dosya oluşturun ve bu dosyaya şifresiz giriş yapmasını istediğiniz kullanıcı adlarını yazın.
3. İsterseniz gdmsetup içerisinde face browseri aktifleştirerek, kullanıcı seçim penceresini etkinleştirebilirsiniz.

EEE PC siparişi vermem üzerine, netsiz kaldığım durumlarda Debian sıkıntısı çekmeke için Debian DVD kalıplarını indirdim. Mağlum, EEE PC üzerinde bir optik sürücü bulunmamakta. DVD’leri local depo olarak kullanabileceğim bir script hazırladım. Script, depo layoutunu oluşturduktan sonra, mount ettiği yollardaki deb paketlerini bu yeni depoya linkliyor.

(more…)

Debian ile ilk olarak `sarge` r4 ile tanıştım. Şuan `sarge` r4 ün çıkış tarihine bakıyorum da Nisan ve ya Mayıs 2005 de başlamış bu sevda. O zamandan bu zaman çok şey değişti. İlk indirdiğin günden beri sürekli merağımı üzerinde topladığım Debian’ın sonsuz boşluğunda giderek kayıp mı oluyordum? O’nunla yatıp, O’nunla kalkıyordum. O’ndan aldığım zevk ve hazı başka hiç birşeyden alamıyordum. Bir bilgisayar gördüğümde Debian kurma isteğim hemen baş gösteriyor ve çok kısa zaman geçmeden kuruyordum. O beni eline geçiriyor ve logosundaki girdap gibi beni kendine çekiyordu.

Son günlerde farkettim ki bu artık bende bir bağımlılığa dönüşmüştü. Debian ile tanıştığımdan buyana geçen süre zarfında gerçek yaşam adına ne yaptığıma bir baktım ve koca bir hiçle karşılaştım. 1.5 senedir tamamen Debian kullanmaktayım ve 1.5 senedir normal hayatımda hiç bir gelişme yaşamadım. Özellikle hala eğitim öğretim hayatımı tamamlamamış olmam ileride beni sıkıntıya sokacağından artık biran önce bu bağımlılığımdan kurtulma yollarını arıyorum.

Debian ile arama mesafe koymayı çok denedim. Fakat sürekli yeni şeyler keşfetmem ve bu keşiflerin peşinden koşmam bir süre sonra mesafeyi tekrar sıfıra indirgiyordu. Debian’ı silip başka bir sistem kullanmayı da denedim. Debian’ın çalışabileceği bir sistemde başka bir sistem kullanmak ona karşı yapılan bir saygısızlıktı!

Özellikle dünkü konuşmamda aslında olayın ne kadar ciddi boyuta vardığını anladım:
23:19 e peki
23:19 niye o sana klavye mouse takip
23:19 seni kullanmiyorda
23:19 sen onu kullaniyorsun sifreleyebiliosun
23:19 silebiliorsun
23:19 ?
23:19 noyan
23:19 cunku o oyle istedigi icin !

Ve Debian beni ele geçirmişti! Soyut bir varlığın esiri olmuştum. Evet ben bir bağımlıyım. Debian bağımlısıyım. Bu utunılacak bişey mi? Hayır değil. Fakat benim durumumdaysanız, eğitim öğretim hayatınızı tamamlamadıysanız böyle bir bağımlılık size zarar vermekten başka bişey yapmıyor.

Bundan sonra ne olacak? Bundan sonra artık Bilgisayar sistemlerinden olabildiğince uzaklaşacağım. Evimde kullandığım internet aboneliğimi kapatıp, PC’mi memleketime götüreceğim. Eve Debian Junior kurup annemin kullanmasını sağlayacağım (!). Bu hareket benim için doğru mu olacak yanlış mı olacak bunu zaman gösterecek. İleride çıkıp iyiki yapmışım diyebilmeyi umuyorum. Şuan `etch` r2 DVD’leri inmekte. Onlar indikten sonra PC’yi bir güzel paketleyeceğim ve kendimi ÖSS’ye adayacağım. Bu sene ki ÖSS’ye sadece 5 ay kalmasına rağmen bir sonuç elde etmeye çalışacağım.

“You’re not your job. You’re not how much money you have in the bank. You’re not the car you drive. You’re not the contents of your wallet. You’re not your fucking khakis. We are the all-singing, all-dancing crap of the world.”

Sadece Wireless kartınız varsa bile Debian’ı net install cdsinden kurabilirsiniz. Fakat bazı paketler, eğer kartınızın sürücüsü özgür değilse, kartınızın sürücüsünü derlemek için gerekli olacak. Bu yüzden benim yaptığım gibi Debian’ın ilk CD’sini kullanabilirsiniz. Bu yazıda ayrıca WPA şifreli bir wireless ağına nasıl bağlanacağınızı da anlatmakta.

Yazıda kurulumu gerçekleştirilen sistem Debian `etch` stable dir.

Öncelikle Debian Installer’i kullanarak base sistemi kuruyoruz. Sistemi kurarken Debian wireless network adapter’inizi görmeyecektir. Benim elimde USROBOTICS USR5418 pci wireless kartı bulunmakta ve işyerinde kullandığımız WPA şifreli wireless ağımız bulunmakta.

Kullandığım kartın Linux sürücüsü özgür değil fakat Debian non-free depoların da bulunmakta. Kernel’e sürücü derleyebilmek için öncelikle build-essetial ve module-assistant ile bu paketlerin bağımlılıklarını kuruyoruz. Bunlar Debian’ın 1. cdsinde bulunmakta. Eğer yok ise önce başka bir makine yardımıyla internetten indirip usb flash diske atarak ta kullanabilirsiniz. Aynı şekilde wireless araçlarının paketi olan wireless-tools paketi ve bağımlılıklarını, kartımın sürücüsünü içeren non-free olan, kartımı kullanabilmek için derleyeceğim madwifi paketi ve bağımlılıklarını bir flash disk yardımıyla yeni kurulmuş Debian’ıma attım.

Şimdi wireless kartının sürücüsünü derlemekte sıra. Kurduğumuz module-assistant sürücümüzü derlememize yardımcı olacak.

# m-a a-i madwifi

Diyerek sürücümüzü derliyoruz. Bu işlemi yaptıktan sonra iş kolay. Derlemede eğer bir sorun yaşarsanız, madwifi’nin son stabil sürümünü indirip make ve make install diyerek yükleyiniz.

Sürücümüzü derledikten sonra, oluşan kartımızın modülünü kernele eklememiz gerekli.

# modprobe ath_pci

diyerek ekleyebilirsiniz.

Bu işlem başarılı bir şekilde gerçekleşirse wireless kartımız kullanıma hazır hale gelecektir. WPA şifreli ağı kullanabilmek için wpa_supplicant’ı edinmemiz gerekli. http://hostap.epitest.fi/wpa_supplicant/ adresinden edinebilieceğiniz yazılımı derlemeden önce açtığınız wpa_supplicant-X.X.X dizini içine .config adında bir dosya oluşturuyoruz ve içine:

CONFIG_DRIVER_MADWIFI=yCFLAGS += -I/usr/src/modules/madwifi/net80211CONFIG_CTRL_IFACE=y

Ekleyip kaydediyoruz. Daha sonra programımızı make && make install diyerek derliyoruz.

Şidmi WPA supplicant’ı kendi ayarlarımıza göre çalıştıracağız.

# wpa_passphrase AGIMIZ_NETWORK_ESSID_SI "ŞİFRESİ" > /etc/wpa_supplicant.conf

diyerek passphrase imizi oluşturuyoruz.

Bundan sonra iş networku çalıştırmaya geldi. Eğer yapmadıysanız modülümüzü ekliyoruz ve ath0 a essid yi giriyoruz.

# modprobe ath_pci

Diyerek işlemimizi tamamlıyoruz. Eğer ağda çalışan bir dhcp server varsa ip almak için:

# dhclient

diyoruz, eğer yoksa kendi ipnizi belirtmek için yukarıdaki işlemi yaparken:

# ifconfig ath0 192.168.1.5 up

diyerek kendi ipmizi belirtiyoruz.

Artık Wireless kartı ile internette bulunan bir Debian’ınız var. Bununla depoları ekleyebilir ve kullanmak istediğiniz paketleri apt yardımıyla indirip kurabilirsiniz.

Önceki yazımda ip masquerading’i anlattım. Şimdi de kurallarımızı makina başladığından tekrar nasıl aktif edeceğiz onu anlatacağım. Ben kuralları /etc/firewall.conf da saklıyorum. Siz isterseniz başka bir isimle başka bir dizinde saklayabilirsiniz.

Öncelikle mevcut kurallarımızı bir dosyaya çıkarıyoruz.

# iptables-save > /etc/firewall.conf

dememiz yeterli olacaktır.
Şidmi makinanın başlangıçta bu ayarları otomatik okuması için /etc/rc.local dosyasına iptables-restore < /etc/firewall.conf satırını ekliyoruz ve kaydediyoruz.

İşlemimiz bu kadar, artık Debian her açıldığında firewall ayarlarımızı otomatik yükleyecek.

Yeni makinamın gelmesi ile, eskisini home server yaptım. Ve gerekli NAT ayarları ile eski makinayı aynı zamanda router olarak kullanıyorum. Linux’te ip yönlendirilmesinin yapılabilmesi için bazı ayarlar ve iptables e bazı kurallar eklenmeli. Bu yazıda bu ayarları ele alacağım.

Öncelikle NAT yapabilmeniz için birden fazla network aygıtınız olmalı. Ben adsl modemi bridge modda kullanıyorum ve pppoe ile bir ppp0 aygıtım var. Bu yazıda ppp0′ın eth0′a olan route işlemini anlatıyorum. Kullandığım dağıtım tabiki Debian ve yazı Debian’a göre hazırlanmıştır.

Öncelikle Debian’ın /etc/sysctl.conf dosyasını açıyoruz ve

net.ipv4.conf.default.forwarding=1

olan satırın başındaki comment karakterini (#) kaldırıyoruz. Eğer ipv6 kullanıyorsanız ilgili satırınkini kaldırınız.

Makinayı şimdi yeniden başlatmaya gerek kalmaması için bir kerelik:

# echo 1 > /proc/sys/net/ipv4/ip_forward

diyoruz. Bu işlemi makina sysctl.conf tan okuyup makina açıldığında otomatik yapacak. Yine ipv6 kullanıyorsanız ipv6 klasöründeki ip_forward’a yazınız.

Şimdi sıra iptables‘e geldi. Sırasıyla aşağıdaki komutları vererek iptables e kurallarımızı ekliyoruz.

# iptables -t nat -A POSTROUTING -o ppp0 -j MASQUERADE# iptables -A FORWARD -i ppp0 -o eth0 -m state --state RELATED,ESTABLISHED -j ACCEPT# iptables -A FORWARD -i eth0 -o ppp0 -j ACCEPT

Tüm işlemlerimiz tamamlandı. Artık ppp0 aygıtı eth0 dan gelen iplere forward edilecek. Bundan sonraki yazımda iptables’e başlangıçta ayarlarımızı nasıl yükletiriz onu anlatacağım.

Yeni Debian kuran arkadaşlarımız, kurulumda eğer UTC’de misiniz sorusuna evet cevabını verirlerse sistem doğal olarak saati 3 saat ileri gösterir. Şimdi bu durumu nasıl düzelteceğimize bakalım.

Öncelikle saatin UTC değerini düzeltmeliyiz. Klasik Linux dağıtımlarında bu ayar: /etc/sysconfig/clock dosyasında tutulmakta. Debian’da ise bu ayar /etc/dafault/rcS dosyasında tutulmakta. Dosyayı açtığınızda karşınıza çıkan UTF=yes değerini UTC=no olarak değiştirin.

Şimdi localtime‘ı mevcut timezoneumuza göre değiştireceğiz. Öncelikle mevcut localtime’ı siliniz.

# rm /etc/localtime

Daha sonra Istanbul timezonuna göre linkleyiniz.

# ln -s /usr/share/zoneinfo/Asia/Istanbul /etc/localtime

Artık date ile saatimizi ayarlayabilir ve sistemi doğru saatimizle kullanabiliriz.

# date -s "24/9/2004 13:30:40"

Kendi saatiniz ne ise onu girmeyi unutmayın.

Kullandığım Debian işletim sisteminde cacademo isimli programın Matrix efekti göze çok çekici geliyor. Özelikle büyük bir ekrana sahipseniz ve uzaktan bakıyorsanız hem ekran koruyucusu olaran hem de görsellik açısından mükemmel. Fakat cacademo uygulaması 4 ayrı efek sergilemekte. Bense kullandığım uygulamanın saece Matrix efeğini istiyordum. İşte burada devreye Debian ve Özgür Yazılım giriyor. Hemen `apt-get source libcaca` (cacademo caca-utils paketi icinde, o da libcaca0 içinde yer alıyor) ile ilgili yazılımın kaynak kodlarını indirdim. O kadar C kastık bir işe yarasın yazılımı açtım. C kasma boşa gitmemiş karışık kodlar bile yabancı gelmiyor insana bir seviyeden sonra. Yazılımda ilgili yerleri kendi isteğim doğrultusunda değiştim. Ve iş tekrar paketlemeye geldi. Debian’da paket oluşurken önce derlenir ve sonra make install aşamasını dpkg otomatikmen paketi oluşturarak yapar. Fakat *nix bir sistemde yazılımı derleyebilmeniz için, yazılıma bağımlı kaynak kodlarına da ihtiyacınız var. Bunları yüklemek Debian gibi gelişmiş paket yönetimine sahip datığımlarda çok kolay. Debian’da sadece `apt-get build-dep libcaca` diyoruz ve libcaca nın derlenmesi için gerekli tüm paketler kuruluyor. Artık paketimizi oluşturabiliriz.

Paketimizi oluştururken debian klasörü altında gerekli bilgileri ve changelog dosyasına neleri değiştirdiğimizi yazıyoruz ve `dpkg-buildpackage -rfakeroot` diyerek paketimizi oluşturuyoruz.

Burada anlatmak istediğim olay özgür yazılım ın programcılar için ne kadar esnek ve geliştirilebilir olduğu. İnsanlar sizin yaptığı programları alıp, istedikleri gibi geliştirerek kendi amaçları için kullanabilirler. Buda insanlık nanıma daha elverişli bir katkı sağlayacaktır. Bugün caca özgür bir yazılım olmasa idi, ne istediğim matrix efeğini bilgisayarımda istediğim gibi kullanabilir, ne de yaptığım paketi sizle paylaşabilirdim.

Cacademo editlenmiş sade matrix efekli uygulamasından bir görüntü:

Paketi http://www.0nur.net/paketlerim/libcaca0/ adresinden indirebilirsiniz.